क्रीडा प्रबोधिनी - गुणवंत खेळाडू घडवणारी चळवळ
क्रीडा हा विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. शारीरिक तंदुरुस्ती, मानसिक क्षमता, शिस्त, नेतृत्वगुण आणि संघभावना यांचा विकास क्रीडेमुळे होतो. या उद्देशाने महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील गुणवंत खेळाडूंना घडविण्यासाठी "क्रीडा प्रबोधिनी" ही संकल्पना सुरू केली. क्रीडा प्रबोधिनी ही संस्था राज्यातील प्रतिभावान खेळाडूंना आधुनिक प्रशिक्षण, शिक्षण आणि आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देते.
महाराष्ट्रातील क्रीडा प्रबोधिनीची स्थापना राज्यातील क्रीडा क्षेत्राचा विकास करण्यासाठी करण्यात आली. येथे विद्यार्थ्यांना त्यांच्या शालेय शिक्षणासोबतच विविध खेळांचे व्यावसायिक प्रशिक्षण दिले जाते. कबड्डी, खो-खो, कुस्ती, जलतरण, ॲथलेटिक्स, तिरंदाजी, बॉक्सिंग, जिम्नॅस्टिक्स, टेबल टेनिस, बॅडमिंटन अशा अनेक खेळांमध्ये विशेष प्रशिक्षणाची व्यवस्था केली जाते.
क्रीडा प्रबोधिनीमध्ये प्रवेशासाठी राज्यस्तरीय निवड चाचण्या घेतल्या जातात. विद्यार्थ्यांच्या शारीरिक क्षमता, खेळातील कौशल्ये आणि मानसिक तयारी यांचे मूल्यांकन करून त्यांची निवड केली जाते. निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांना निवासी सुविधा, पौष्टिक आहार, वैद्यकीय सेवा, क्रीडा साहित्य आणि अनुभवी प्रशिक्षकांचे मार्गदर्शन उपलब्ध करून दिले जाते. त्यामुळे खेळाडूंना त्यांच्या खेळावर पूर्ण लक्ष केंद्रित करता येते.
क्रीडा आणि शिक्षणाचा समतोल
क्रीडा प्रबोधिनीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे शिक्षण आणि क्रीडा यांचा समतोल राखला जातो. विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक नुकसान होऊ नये यासाठी विशेष व्यवस्था केली जाते. त्यामुळे खेळाडू उत्कृष्ट क्रीडापटू बनण्याबरोबरच शिक्षणातही प्रगती करू शकतात.
क्रीडा प्रबोधिनी, पुणे (मध्यवर्ती केंद्र)
पुणे येथे शिवछत्रपती क्रीडापीठ हे मध्यवर्ती केंद्र स्थापन करून पुणे येथील क्रीडा प्रबोधिनीसाठी शासनाने स्वतंत्र शाळा सुरू करण्यास परवानगी दिलेली आहे. पुणे येथील क्रीडा प्रबोधिनीच्या प्रशिक्षणार्थींसाठी शिवछत्रपती क्रीडासंकुलात स्वतंत्र शाळा सुरू असून सदरची शाळा सेमी इंग्रजी व मराठी माध्यमात इयत्ता १ ते १२ वी या वर्गापर्यंत १०० टक्के अनुदान तत्त्वावर सुरू आहे.
शाळेसाठी स्वतंत्र शिक्षक व शिक्षकेतर कर्मचारी यांची नेमणूक करण्यात आलेली आहे. सर्व प्रशिक्षणार्थींचा शैक्षणिक सर्व खर्च क्रीडापीठामार्फत केला जातो. क्रीडा प्रबोधिनीच्या सर्व प्रशिक्षणार्थींना प्रबोधिनीत असलेल्या विविध खेळांचे तज्ञ क्रीडा मार्गदर्शकांकडून तंत्रशुद्ध प्रशिक्षण सकाळ व सायंकाळ अशा दोन सत्रात दिले जाते. निवड झालेल्या प्रत्येक प्रशिक्षणार्थींचा निवास, भोजन, शिक्षण, खेळ व गणवेश याबाबतचा पूर्ण खर्च महाराष्ट्र शासनामार्फत केला जातो.
